أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

49

قانون ( فارسى )

هر چيز بايد به پاكسازى بپردازى و اگر ماده در اندازه بسيار نبود ، پژوهشگران و آزمايش‌كنندگان روند ويژه دارند كه شناخته شده است . اگر بيمارى معده از سوء مزاج سرد و تر سادهء بدون ماده است ، بايد مايهء تغذيهء بيمار ، در نوعيّت داراى گيرندگى و تلخ‌مزگى باشد كه داروى گيرنده بخشكاند و تلخى داروى غذادهنده گرمى ببخشد كه شراب گس‌مزه اين دو خاصيت را داراست . از داروهايى كه بايد بيمار تناول نمايد : داروهايى ساخته با خاراگوش ، شربت خاراگوش ، خود خاراگوش و داروهايى كه با داروى ميوهء به سازند خوب است . داروهاى ماليدنى آبكى و پاشيدنى و گذاشتنى بر پوست و ضماد ، هرچه باشند بايد با داروهاى گيرندهء خوش‌بو قاطى گردند . يعنى با داروى علاج سوء مزاج سرد و تر معده قاطى باشند ؛ مثلا در هر داروى گذاشتنى بر رويهء بدن ، يكى يا چندى از داروهاى زير در آن باشد كه عبارتند از : هل ، نى نهاوندى ، سنبل ، ساذج ، لادن ، مقل ، بيخ سوسن ، بلسان ، روغن بلسان ، استرك و امثال آنها . ماليدنيهاى روغنى : مرهمهاى ساخته از روغن مصطكى ، روغن زيتون ، روغن سنبل رومى ، روغن ميوهء به ، خوبند . اگر از اين داروها بهرهء كافى گير نيامد ، اين بار ضمادهاى تحليل‌برنده ( سرخ گردانندهء پوست - نسخه ) داروى « ثافسيا » خوب است و ضمادهايى در اين‌باره بسيار مفيدند كه عبارتند از : نسخه : ضمادى قوى و اثربخش كه از اين قرار است : زعفران ، سنبل سورى ، مصطكى ، روغن بلسان ، از هريك يك جزء ، عسل سه جزء ، مرّ كه آن را از شهر « اطروغيلون » مىآورند سه جزء ، انگم درخت بنه يك جزء و نيم جزء ، يا به جاى انگم درخت بنه ، شيرهء گياه شير سگ يك جزء ، همه را باهم بسرشند و ضماد سازند و بر معده گذارند فايده بينند . و اگر همين داروى ضمادى را اندكى بخورند جايز است و مانعى ندارد . نسخهء ديگر : استرك سه جزء ، مخ گوزن سه جزء ، الواى قرمز سه جزء ، مصطكى دو جزء . نسخهء ديگر : استرك چهار جزء ، موم سه جزء ، مخ گوزن دو جزء ، انگم درخت بنه يك جزء ، روغن بلسان يك جزء و نيم جزء ، روغن سنبل رومى دو جزء . نسخهء ديگر : استرك هشت جزء ، روغن سنبل رومى هشت جزء ، روغن بلسان سه جزء ، موم پنج جزء ، همه را باهم مرهم سازند و بر معده مالند . نظريهء پزشكان قياسى دربارهء معالجهء سوء مزاج سرد و تر معده چنين است : بايد بيمار دارندهء معده‌اى كه سوء مزاج سرد و تر دارد ، قبل از استعمال دارو به ورزش بپردازد ، ورزش نه بسيار سخت و نه بسيار سبك بلكه ميانه باشد ؛ آنگاه غذاى بيمار تعيين شود . هر غذايى مىخورد بايد خوب كيموس ، زودهضم ، در اندازه ميانهء زياد و كم باشد و حتى كمى گرايش به كمى و اندكى داشته باشد و آن‌قدر باشد كه دارندهء معده مىتواند هضم كند . بعدا به تدريج خوراك را